Xolesterol, bəzən təhlükəli bir düşman kimi qələmə verilsə də, insan orqanizmi üçün son dərəcə vacib bir maddədir. Lakin, onun optimal səviyyədən yüksək olması, ciddi sağlamlıq problemlərinə gətirib çıxara bilər. Azərbaycanda yüksək xolesterol problemi geniş yayılmışdır və insanları narahat edən vacib məsələlərdən biridir. Bu məqalədə biz xolesterolun mahiyyətini, onun fəsadlarını və nəzarət altında saxlanılması üçün tövsiyələri araşdıracağıq.
Yüksək xolesterolun səbəbləri və nəticələri
Yüksək xolesterol, bədənimizdə təhlükəli ola biləcək bir sağlamlıq problemidir. Bu problemin əsas səbəbləri arasında irsi faktorlar, yüksək kalorili qida rejimi, fiziki aktivliyin azlığı və stress yer alır. Bununla yanaşı, yaş, artıq çəki və bəzi xəstəliklər də xolesterolun yüksək olmasına təsir edir.
Yüksək xolesterin nəticələri isə çox ciddidır. Ürək-damar xəstəlikləri, insult, böyrək xəstəlikləri və dianet kimi ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Buna görə də, xolesterolun yüksək olduğunu müəyyən etdikdə, aşağıdakı addımların atılması vacibdir:
Sağlam və daha az kalorili qidaların istifadəsi
Gündəlik fiziki aktivliyin artırılması
Streslə mübarizənin gücləndirilməsi
Yağlı və şəkərli qidalardan imtina
Müntəzəm tibbi müayinələrin keçirilməsi
Xolesterol Səviyyəsi
Risk Dərəcəsi
200 mg/dL və ya aşağı
Aşağı Risk
200-239 mg/dL
Orta Risk
240 mg/dL və ya yuxarı
Yüksək Risk
Qidadan xolesterolu azaltmağın yolları
Xolesterolun yüksək olması sağlamlığınız üçün ciddi risk faktorudur. Buna görə də, onu azaltmaq üçün bəzi səmərəli addımlar atmaq vacibdir. Bunlara aşağıdakılar daxildir:
Sağlam qida seçimlərini etmək — Doymuş yağlar və trans yağlardan uzaq durun, sağlam qida alternativlərinə üstünlük verin.
Fiziki aktivliyi artırmaq — Gündəlik gəzinti, idman və digər hərəkətli fəaliyyətləri daxil edin.
Çəkini nəzarətdə saxlamaq — Artıq çəki xolesterol səviyyəsini yüksəldir, buna görə də çəkini optimal səviyyədə saxlayın.
Stress idarəetməsi — Stress xolesterol səviyyəsinə mənfi təsir göstərə bilər, ona görə də stresslə mübarizə etmək vacibdir.
Həmçinin, lazım gələrsə, həkim tərəfindən təyin edilən dərman preparatlarından istifadə etmək də xolesterolu azaltmağa kömək edə bilər. Sağlam həyat tərzinə əməl etməklə, xolesterolunuzu nəzarətdə saxlamaq mümkündür.
Həyat tərzi dəyişikliyinin xolesterol üzərindəki təsiri
Həyat tərzinizdəki dəyişikliklər xolesterolunuzu əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər. Sağlam qidalanma və fiziki aktivlik kimi yeni alışqanlıqlar qanınızdakı pis xolesterol səviyyəsini azaldır. Bunun əksinə, sedentər həyat tərzi və yüksək kalorili qidalar xolesterol səviyyəsini artıra bilər.
Xolesterol səviyyənizlə bağlı sağlam dəyişiklikləri həyata keçirmək üçün aşağıdakı məsləhətlərə əməl etməyiniz tövsiyə olunur:
Gündəlik 30 dəqiqə aerobik məşq edin
Doymuş yağları və transfir yağlarını məhdudlaşdırın
Çoxlu tərəvəz, meyvə və tam dənəli məhsullar istehlak edin
Arıq və qeyri-doymuş yağların mənbələrini seçin
Stresslə effektiv şəkildə mübarizə aparın
Həyat Tərzinin Təsiri
Xolesterol Səviyyəsi
Sağlam Qidalanma və Fiziki Aktivlik
Azalır
Sedentər Həyat Tərzı və Yüksək Kalonli Qidalar
Artır
Yüksək xolesterol üçün tibbi müalicə və mütəxəssislərə müraciət əhəmiyyəti
Yüksək xolesterol problemi ilə mübarizə aparmaq üçün mütəxəssislərlə məsləhətləşmək və tibbi müalicə almaq xüsusilə önəmlidir. Kardioloq və ürək-damar cərrahı kimi ixtisaslı həkimlər xolesterol səviyyəsini dəqiq qiymətləndirə, problemin kök səbəblərini aşkarlaya və ən effektiv müalicə planını hazırlaya bilərlər. Əlavə olaraq, dietoloq, qidalanma mütəxəssisi və həyat tərzi mütəxəssisi kimi mütəxəssislər də yüksək xolesterol probleminizin həllində yardımçı ola bilərlər.
Tibbi müalicə seçimlərinə gəldikdə isə, dərman terapiyası, əməliyyat müalicəsi və qeyri-dərman üsulları kimi müxtəlif yanaşmalar mövcuddur. Həkim tövsiyələrinə uyğun olaraq, ən uyğun müalicə üsulunu seçmək və müalicə planına ciddi şəkildə riayət etmək xolesterol səviyyəsinin nəzarət altında saxlanılmasında həlledici rol oynayır. Aşağıdakı cədvəldə müxtəlif müalicə üsullarının üstünlük və çatışmazlıqları barədə qısa məlumat verilir:
Müalicə üsulu
Üstünlüklər
Çatışmazlıqlar
Dərman terapiyası
Effektiv və dərhal təsir göstərir
Uzunmüddətli müalicəyə imkan verir
Bir sıra yan təsirlər ola bilər
Davamlı tibbi nəzarət tələb edir
Əməliyyat müalicəsi
Kökündən problem həll oluna bilər
Uzunmüddətli nəticələr əldə edilə bilər
İnvaziv prosedurdur
Ciddi risk və ağırlaşmalar ola bilər
Qeyri-dərman üsulları
Təbii və yan təsiri olmayan yanaşmalar
Həyat tərzinin dəyişdirilməsi ilə uyğundur
Uzunmüddətli nəticə əldə etmək çətin ola bilər
Tibbi nəzarət və dəstək tələb edir
In Retrospect
Xolesterol yüksək olarkən, qanımızdakı maddələr quruluşumuza və ümumiyyətlə, sağlamlığımıza mənfi təsir göstərir. Lakin doğru qidalanma və aktiv həyat tərzi ilə xolesterolun yüksək səviyyələrinin qarşısı alına bilər. Həyatımızın keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün xolesterol səviyyəmizə diqqət yetirmək vacibdir.
