UŞAQLARI XƏSTƏLƏNMƏK ÇOX NORMAL HALDİR

Bəzən uşaqları baharçılığa və ya məşğələlərə aparırıq, amma orada yenə kimsə öskürür və sümşür. Bu zaman qanımız donur, çünki yeni sağalmışıq — və yenə ətrafımızda virus yayılır. Amma bu, heç də təəccüblü deyil.

Uşaqların ünsiyyətə ehtiyacı var, təkcə normal inkişaf və sosiallaşma üçün yox, həmçinin viruslar mübadiləsi üçün də. Biz Azərbaycanda payız-qış mövsümü sentyabr ayından aprelin sonuna qədər davam edir — uşaqlar bu dövrdə çox xəstələnir. Adətən viruslu xəstəliklər olur.

Valideynlər, həqiqətən, narahat olurlar, amma onu da başa düşməlidirlər ki, bu normaldır, əgər ağır ağciyər və digər ağırlaşmalar olmadan keçirsə. Körpə dünyaya gəldiyi zaman onun immunitet sistemi hələ inkişaf etməmişdir. Doğrudan da onun təbii immunitetivar, amma o, yalnız bəzi antigenləri tanıyıb yadda saxlaya bilir. Çünki xarici mühit daim dəyişir, bakteriya və viruslar mübarizə aparır, onları genetik səviyyədə izləmək mümkün deyil. Buna görə də evolusiya zamanı qazanılmış immunitet meydana çıxıb.

Uşaq bağçasındakı uşaqlar, ehtimal ki, ev uşaqlarına nisbətən daha çox xəstələnirlər, amma ev uşaqları da tez-tez məktəbdə xəstələnəcəklər — tezliklə və ya gec, amma viruslarla tanış olmalı olacaqlar. Təəssüf ki, ətrafımızda buna səbəb olan virus sayı çoxdur!

Maraqlıdır ki, bu mexanizm əvvəldən mövcud deyil. Neyrofiziolog və immunoloq, biologiya elmləri doktoru Vyaçeslav Dubinin sözlərinə görə, o «mövcuddur». Və ancaq qeyri-doğma molekullarla qarşılaşdıqda işləməyə başlayır.

ЧУÐÐÐÐÐÐ¥ XЯÐУСУÐ

ÐвеÑенноÑÑÑ Ð¸ здоÑовÑе на пеÑвом плане

ÐаÑа иммÑÐ½Ð½Ð°Ñ ÑиÑÑема ÑÑÐ¾Ð¸Ñ Ð½Ð° ÑÑÑаже наÑего здоÑовÑÑ. Ðна поÑÑоÑнно боÑеÑÑÑ Ñ Ð²Ð¸ÑÑÑами, гÑибами и бакÑеÑиÑми, заÑиÑÐ°Ñ Ð½Ð°Ñ Ð¾Ñ Ð²Ð½ÐµÑÐ½Ð¸Ñ ÑÑжаков.

Ð ÑÑаÑÑÑÑ, наÑа «иммÑÐ½Ð½Ð°Ñ Ð°ÑмиÑ» ÑÐ±Ð¸Ð²Ð°ÐµÑ Ð¿ÑакÑиÑеÑки вÑе анÑигенÑ, попадаÑÑие в Ð½Ð°Ñ Ð¾Ñганизм. Ðолезни, коÑоÑÑе вÑе же ÑлÑÑаÑÑÑÑ, ниÑÑо по ÑÑÐ°Ð²Ð½ÐµÐ½Ð¸Ñ Ñ Ñем, ÑÑо Ð¼Ñ Ñдали «избежаÑÑâ.

ÐÑли Ñ ÑебÑнка поÑвилиÑÑ ÑимпÑÐ¾Ð¼Ñ Ð²Ð¸ÑÑÑной инÑекÑии, не нÑжно паниковаÑÑ. Ðадо пÑоÑÑо ÑоздаÑÑ Ð½ÐµÐ¾Ð±ÑодимÑе ÑÑÐ»Ð¾Ð²Ð¸Ñ Ð´Ð»Ñ ÐµÐ³Ð¾ бÑÑÑÑего вÑздоÑовлениÑ:

1. Ðаивно поиÑÑ Ñ Ñебенка. Ð ÑÑаÑÑÑе до 2 Ð»ÐµÑ ÐµÐ¼Ñ Ð½Ñжно не менÑÑе 1 лиÑÑа жидкоÑÑи в денÑ.

2. ÐомогиÑе ÑоздаÑÑ ÐºÐ¾Ð¼ÑоÑÑÑÑие ÑÑÐ»Ð¾Ð²Ð¸Ñ — водовÑÐ¾Ñ Ð¸ поддеÑживайÑе подÑодÑÑÑ ÑемпеÑаÑÑÑÑ.

Təcili Tibbi Yardımın Çağırılması Lazım Olmayan Hallar

Adi 40 dərəcəyə qədər hərarət və soyuqdəymə, kəskin respirator virus infeksiyasının (QRİP) tipik əlamətləri zamanı təcili tibbi yardımı çağırmaq vacib deyil. Bunun əvəzinə, aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək lazımdır:

1. Otaq temperaturunu 20-22 dərəcədən yuxarı saxlamamaq. Həddindən artıq quru hava və soyuqluq acil tələb olunan şeylərdir. Uşağın burnunu və öskürməyini asanlaşdırmaq üçün nebulayzerlərdən istifadə edilə bilər.

2. Ağrını aradan qaldırmaq (yalnız uşaq qarın ağrısından şikayət edirsə, ağrıkəsicilərin istifadəsi vacib simptomları gizlədə və düzgün və vaxtında diaqnoz qoymağa mane ola bilər). Lakin baş ağrısı və qulaq ağrısı zamanı, yaşa uyğun dozada pasetamol və ibuprofen istifadə etmək olar (aspirin — yox!). Uşaq tabletkalarını udmağa qadir olarsa, siroplardan daha yaxşıdır, çünki onlar özləri də qusmanı provakasiya edə bilər.

3. Hərarəti qəbuledilən səviyyəyədək endirmək. Qəbuledilən səviyyə 36,6 deyil, uşağın canlanıb, yorğan kimi uzanmamağıdır. Bəzi uşaqlar 39 dərəcəyə yaxın olsalar da, çox fəal ola bilərlər, bu halda hərarəti aşağı salmağa təcili ehtiyac yoxdur. Bəzən isə 37,5 dərəcədən artıq olsa da, uşaq pis hiss edir və üşüyür — bu halda dərman qəbul etmək lazımdır.

Etmək olmaz:

— Uşaq yemək istəmirsə, ona yedirtmək.

— QRİP əlamətləri (soyuqdəymə, öskürək, 40 dərəcəyə qədər hərarət) olan zaman təcili tibbi yardım çağırmaq.

— Həkimin təyinatı olmadan antibiotiklər vermək. Hərarət beşinci gün də davam edirsə, başqa həkim axtarmaq lazımdır.

— Hərarəti aşağı salmaq üçün sirkə, spirt və başqa spirtli maddələrlə sürtmək. Soyuq su ilə sürtmək də eyni dərəcədə effektiv və təhlükəsizdir.

— Təzə havadan məhrum etmək. Uşaq özünü pis hiss edirsə, otağı hər halda havalandırmaq lazımdır. Əgər uşaq fəaldırsa və hərarəti yüksək deyilsə, əgər hava şəraiti uyğundursa (şaxta, güclü külək, yağış yoxdursa), onu çöllük gəzdirmək olar, lakin uşaq meydançasına, digər uşaqların yanına aparmaq olmaz.

Adətən yüksək hərarət adi QRİP əlamətidir. Lakin bu fonunda aşağıdakı hallar təcili tibbi yardımı çağırmağa əsas verir:

Əziz Yurddaşlar, bugünkü xəbərimiz sizləri ciddiyyətlə narahat edəcək bir mövzuya həsr olunub. Uşaqlarda ola biləcək təhlükəli əlamətlərdən bəhs edəcəyik.

Valideynlər, diqqət! Əgər uşağınızda aşağıdakı əlamətlərdən biri görünsə, dərhal tibbi yardıma müraciət etməlisiniz:

— Uşağın yaşı 2 aydan az olarsa və ya o, dehidrasiya halına (sidik çıxarmaması, gözlərin batıqlığı, selikli qişaların quruması, göz yaşı olmadan ağlama) düşübsə;

— Uşaq həddindən artıq həyəcanlı və ya, əksinə, çox süstdür və ataletlidir;

— Qıcolmalar başlayıbsa;

— Bədənində təzyiq edildikdə solmayan qırmızı dəriyə dağılmış səpkilər varsa;

— Tənəffüsü çətinləşibsə;

— Ardıcıl dəfələrlə qusub;

— Başı güclü ağrıyır və ağrıkəsicilər kömək etməyibsə.

Qeyd edək ki, soyuqdəymə əlamətləri olmadan yüksək temperatur da həkimə müraciət etmənin səbəbi ola bilər, çünki bəzi ciddi xəstəliklər də ola bilər.